Пачатак трансфармацыі беларускай вёскі
Ключавыя словы:
Беларусь, беларускія губерні Расійскай імперыі, адмена прыгоннага права, трансфармацыйныя змены ў вёсцы, сялянстваАнатацыя
Разгледжаны пачатак сістэмнай трансфармацыі беларускай вёскі, яе пераходу ад традыцыі да мадэрну, што закрануў сацыяльна-эканамічную арганізацыю, культурнае жыццё вёскі, дэмаграфічныя паводзіны, глыбінныя працэсы ідэнтыфікацыі сялянства, звязаныя з адменай прыгоннага права, якая, у сваю чаргу, была першай і важнейшай у шэрагу буржуазных рэформ. Акцэнтуецца ўвага на больш шырокім распаўсюджанні, чым у многіх іншых рэгіёнах Расійскай імперыі, прыгоннай гаспадаркі напярэдадні яе скасавання. Паказаны механізм рэалізацыі сялянскай рэформы 1861 г., яго асаблівасці ў Беларусі, ахарактарызавана пазямельнае ўладкаванне розных катэгорый сельскіх жыхароў. Сцвярджаецца, што змены ва ўмовах адмены прыгоннага права на тэрыторыі Беларусі, якія былі здзейснены ўладамі Расійскай імперыі ў сувязі з паўстаннем 1863 г., мелі па глыбіні наступстваў фактычна характар самастойнай рэформы. Робіцца выснова, што галоўны вынік рэформы 1861 г. – разняволенне асобы селяніна, а лёс мадэрнізацыйных працэсаў у Беларусі ў другой палове ХІХ – пачатку ХХ ст. залежаў перш за ўсё ад ступені ўключанасці ў іх сельскіх жыхароў, якія сталі ў выніку рэформы суб’ектамі сацыяльна-эканамічных, грамадскапалітычных і культурных працэсаў.
Бібліяграфічныя спасылкі
- Fridman MB. Otmena krepostnogo prava v Belorussii [The abolition of serfdom in Belarus]. Minsk: Izdatel’stvo Belgosuniversiteta; 1958. 202 р. Russian.
- Ulashchik NN. Predposylki krest’yanskoi reformy 1861 g. v Litve i Zapadnoi Belorussii [Prerequisites of the peasant reform of 1861 in Lithuania and Western Belarus]. Moscow: Nauka; 1965. 479 p. Russian.
- Lipinskii LP. Razvitie kapitalizma v sel’skom hozyaistve Belorussii (ІІ polovina XIX v.) [Capitalist development of Belarusian agriculture, the second half of the 19th century]. Minsk: Nauka i tekhnika; 1971. 254 p. Russian.
- Panyutich VP. Istoriografiya agrarnoi istorii Belarusi, 1861–1917 gg. [Historiography of the agrarian history of Belarus, 1861–1917]. Minsk: Institute of history of National Academy of Sciences of Belarus; 2005. 262 p. Russian.
- Panyutich VP. Sotsial’no-ekonomicheskoe razvitie belorusskoi derevni v 1861–1900 gg. [Social and economic development of the Belarusian village in 1861–1900]. Minsk: Navuka і tjehnіka; 1990. 375 p. Russian.
- Kascjuk M, editor. Gіstoryja Belarusі.Tom 4. Belarus’ u skladze Rasijskaj imperyi (kanec XVIII – pachatak XX st.) [History of Belarus. Volume 4. Belarus as a part of the Russian Empire in the end of the 18th – the beginning of the 20th century]. Mіnsk: Jekaperspektyva; 2005. 519 p. Belarusian.
- Ignacenka IM, editor. Gistoryja Belaruskaj SSR. Tom 2. Belarus’ u peryjad kapitalizmu (1861–1917 gg.) [History of the Belarusian SSR. Volume 2. Belarus during the period of capitalism (1861–1917)]. Mіnsk: Navuka і tjehnika; 1972. 688 p. Belarusian.
- Stashkevіch MS, editor. Gistoryja sjaljanstva Belarusi: sa starazhytnyh chasow da 1996 g. Tom 2. Ad rjeformy 1861 g. Da sakavika 1917 g. [History of the Belarusian peasantry from ancient times to 1996. Volume 2. From the reform of 1861 to March of 1917]. Mіnsk: Belaruskaja navuka; 2002. 552 p. Belarusian.
- Zaionchkovskii PA. Provedenie v zhizn’ krest’yanskoi reformy 1861 g. [Implementation of the peasant reform of 1861]. Moscow: Izdatel’stvo sotsial’no-ekonomicheskoi literatury; 1958. 470 p. Russian.
- Kakhanouskі AG. [The abolition of serfdom in Belarus: its implementation, consequences and importance]. Belaruski gіstarychny chasopis. 2011;10:10–16. Belarusian.
- Nosevich VL. Tradicionnaya belorusskaya derevnya v evropeiskoi perspective [The traditional Belarusian village in European perspective]. Minsk: Tjehnalogіja; 2004. 350 p. Russian.
- Danіlovіch VV, editor. Sacyjal’na-ekanamіchnae razvіccjo Belarusі (kanec XVIII – pachatak XX st.) [Social and economic development of Belarus in the end of the 18th – the beginning of the 20th century]. Mіnsk: Belaruskaja navuka; 2020. 684 p. Belarusian.
- Lugovtsova SL. [The peasant reform in Belarus in the memories of conciliators]. In: Khodzin SM, editor. Krynіcaznawstva і specyjal’nyja gіstarychnyja dyscyplіny. Vypusk 7 [Source studies and auxiliary sciences of history. Issue 7]. Mіnsk: Belarusian State University; 2012. p. 37–48. Russian.
- Kakhanouski AG. Sacyjal’naja transfarmacyja belaruskaga gramadstva (1861–1914 gg.) [Social transformation of the Belarusian society (1861–1914)]. Minsk: Belarusian State University; 2013. 335 p. Belarusian.
- Dovnar-Zapol’skii MV. Narodnoe khozyaistvo Belorussii, 1861–1914 gg. [National economy of Belarus, 1861–1914]. Minsk: Izdatel’stvo Gosplana BSSR; 1926. 239 p. Russian.
- Burachonak AV. [Social structure of industrial entrepreneurs of Belarus in the end of the 19th – beginning of the 20th century]. In: Korshuk UK, editor. Pracy gistarychnaga fakul’tjeta BDU. Vypusk 6 [Proceedings of the faculty of history of the Belarusian State University. Issue 6]. Minsk: Belarusian State University; 2011. p. 20–26. Belarusian.
Downloads
Апублікавана
Выпуск
Раздзел
License
Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:
1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).
