Трансфармацыя судовай сістэмы на тэрыторыі Беларусі (1772–1796)

Аўтары

  • Ігар Генадзьевіч Гушчынскі Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка, вул. Савецкая, 18, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

падзелы Рэчы Паспалітай, Расійская імперыя, беларускія губерні, судовая сістэма, Статут ВКЛ, Кацярына ІІ, губернская рэформа 1775 г.
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
Аўтар выказвае ўдзячнасць доктару гістарычных навук прафесару кафедры гісторыі Беларусі і славянскіх народаў Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка Анатолю Паўлавічу Жытко за дапамогу ў падрыхтоўцы артыкула.

Анатацыя

Дэталёва і комплексна раскрываюцца змены ў судовай сістэме на тэрыторыі Беларусі пасля яе ўключэння ў склад Расійскай імперыі (у выніку трох падзелаў Рэчы Паспалітай 1772, 1793, 1795 гг.). У перыяд праўлення Кацярыны ІІ мясцовая судовая сістэма падверглася значным пераўтварэнням, накіраваным на яе ўпарадкаванне, узмацненне дзяржаўнага кантролю над ёй, а таксама ўкараненне мадэлі судаўладкавання па расійскім ўзоры. Важнейшае значэнне ў дадзеным кантэксце мела ўвядзенне дакумента «Учреждения для управления губерний Всероссийския империи». Пры гэтым у сферы грамадзянскага судаводства захоўвалася дзеянне мясцовых норм права (Статута ВКЛ 1588 г. і сеймавых канстытуцый Рэчы Паспалітай) і выкарыстанне польскай мовы. Гэта дазваляла адаптаваць новыя парадкі ў сферы суда да спецыфікі дадзенай тэрыторыі і, натуральна, спрыяла іх укараненню. З іншага боку, гэта было ў пэўным сэнсе прыкметай прызнання і замацавання за краем асобага палітыка-прававога статусу. Пасля замены на расійскім прастоле Кацярыны ІІ яе сынам Паўлам І у агульных рысах была адноўлена структура судовых органаў перыяду ВКЛ і Рэчы Паспалітай.

Біяграфія аўтара

  • Ігар Генадзьевіч Гушчынскі, Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка, вул. Савецкая, 18, 220030, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат гістарычных навук, дацэнт; намеснік дэкана па вучэбнай рабоце дашкольнага навучання

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Lehtonen UL. Die polnischen Provinzen Russlands unter Katharina II. In den Jahren 1772–1782. Berlin: G. Reimer; 1907. German.
  2. De-Pule MF. Stanislav-Avgust Ponyatovskii v Grodne i Litva v 1794–1797 gg. [Stanislav-Augustus Ponyatovsky in Hrodna and Lithuania in 1794–1797]. Saint Petersburg: Tipografiya Maikova; 1871. Russian.
  3. Grigor’ev VA. Reforma mestnogo upravleniya pri Ekaterine II (Uchrezhdenie o guberniyakh 7 noyabrya 1775 g.) [The reform of local government under Catherine II (Uchrezhdenie o gubernijah of November 7, 1775)]. Saint Petersburg: Russkaya skoropechatnya, 1910. Russian.
  4. Zhukovich PN. [Governance and courts in Western Russia during the reign of Catherine II]. Zhurnal Ministerstva na- rodnogo prosveshcheniya. Novaya seriya. 1914;2:265–315. Russian.
  5. Zhukovich PN. [Governance and courts in Western Russia during the reign of Catherine II]. Zhurnal Ministerstva na- rodnogo prosveshcheniya. Novaya seriya. 1914;3:88–120. Russian.
  6. Zhukovich PN. [Governance and courts in Western Russia during the reign of Catherine II]. Zhurnal Ministerstva na- rodnogo prosveshcheniya. Novaya seriya. 1914;4:314–355. Russian.
  7. Zhukovich PN. [Governance and courts in Western Russia during the reign of Catherine II]. Zhurnal Ministerstva na- rodnogo prosveshcheniya. Novaya seriya. 1914;5:1–60. Russian.
  8. Zhukovich PN. [Governance and courts in Western Russia during the reign of Catherine II]. Zhurnal Ministerstva na- rodnogo prosveshcheniya. Novaya seriya. 1914;7:1–43. Russian.
  9. Żytkowicz L. Rządy Repnina na Litwie w latach 1794–7. Wilno: Towarzystwo Przyjaciów Nauk w Wilnie; 1938. Polish.
  10. Shved VV. Pamizh Pol’shchaj i Rasijaj: gramadska-palitychnae zhyccjo na zemljah Belarusi (1772–1863 gg.) [Between Poland and Russia: political life in Belarus lands (1772–1863)]. Hrodna: Yanka Kypala State University of Hrodna; 2001. 415 p. Belarusian.
  11. Anіshchanka JK. Belarus’ u chasy Kacjaryny II (1772–1796 gady) [Belarus during the reign of Catherine II (1772–1796)]. Mіnsk: Vedy; 1998. 211 p. Belarusian.
  12. Lugovcova SL. Uchastie shlyakhty v komplektovanii sostava sudebnykh uchrezhdenii Belarusi v kontse XVIII – nachale XIX v. [The participation of the nobility in composition of the courts of Belarus in the late XVIII – early XIX century]. Pracy gistarychnaga fakul’tjeta BDU. Issue 2 [Scientific works of the Belarusian State University. Issue 2]. Minsk: Belarusian State University; 2007. p. 39–45. Russian.
  13. Godek S. O prawie i sądach w guberniach białoruskich w świetle aktów władz rosyjskich z 1772 roku. Zeszyty Prawnicze. 2010;10(1):173–190. Polish.
  14. Efremova NN. [Formation of the judicial system of Belarus in the last third of the XVIII – the first third of the XIX century]. In: Downar TI, Vjarenchykaw IR, Balashenka SA, Kalinin SA, editors. Gistoryja i suchasnasc’: belaruskaja dzjarzhawnasc’ va wshodneewrapejskim cyvilizacyjnym kantjeksce [History and present: Belarusian statehood in the East European civilizational context]. Mіnsk: Belarusian State University; 2012. p. 404–408. Russian.
  15. Gushchynski IG, Zhytko AP, Talmachova SA. [Judicial system]. In: Danilovich VV, editor. Gramadska-palitychnae zhyccjo w Belarusi, 1772–1917 gg. [Public and political life in Belarus, 1772–1917]. Minsk: Belaruskaja navuka; 2018. p. 135–153. Belarusian.
  16. Filatava A. [The first partition of Polish-Lithuanian Commonwealth]. In: Pashkow GP, editor. Jencyklapedyja gistoryi Belarusi. Volume 5 [Encyclopaedia of History of Belarus. Volume 5]. Minsk: Belarusкaja jencyklapedyja imja Petrusja Browki; 1999. p. 482–483. Belarusian.
  17. Lugovtsova SL. Politika rossiiskogo samoderzhaviya po otnosheniyu k dvoryanstvu Belorussii v kontse XVIII – pervoi polovine XIX vv. [The policy of the Russian autocracy in relation to the nobility of Belarus in the late XVIII – first half XIX century]. Minsk: Belarusian State Pedagogical University named after Maxim Tank; 1997. Russian.
  18. Stegnii PV. Razdely Pol’shi i diplomatiya Ekateriny II. 1772. 1793. 1795 [Partitions of Poland and the diplomacy of Cathe- rine II. 1772. 1793. 1795]. Moscow: Mezhdunarodnye otnosheniya; 2002. 692 p. Russian.
  19. Smorodskii AP. Stoletie Minskoi gubernii 1793–1893. Istoriko-statisticheskaya zapiska [Centenary of Minsk province 1793–1893. Historical statistical note]. Minsk: Parovaya tipo-litografiya R. Dvorzhets; 1893. Russian.

Downloads

Additional Files

Апублікавана

2019-02-15

Выпуск

№ 1 (2019): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Гісторыя Беларусі

License

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Гушчынскі, І.Г. 2019. Трансфармацыя судовай сістэмы на тэрыторыі Беларусі (1772–1796). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 1 (Feb. 2019), 34–45.