Да пытання аб навуковай актуальнасці вывучэння рэлігійнага фактару ў гісторыі ЗША

Аўтары

  • Павел Генадзевіч Касмач Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

рэлігія, гісторыя ЗША, хрысціянства, пратэстантызм, секулярызацыя

Анатацыя

Разглядаюцца сучасныя тэндэнцыі сацыяльна-гуманітарнага пазнання, якія актуалізавалі вывучэнне рэлігійных аспектаў Новага і Навейшага часу. Канстатуецца значнае ўзмацненне ўвагі да адпаведнай тэматыкі ў межах гісторыі вядучых краін Захаду ў ХVІІІ–ХХ стст. Падкрэсліваюцца складанасць і неадназначнасць працэсаў секулярызацыі, звязаных з узмацненнем сацыяльнай атамізацыі і культурнай фрагментацыі грамадства. Робіцца выснова аб тым, што вывучэнне рэлігійнага фактару садзейнічае развіццю дыскусіі аб нормах і каштоўнасцях, якія забяспечваюць функцыянаванне рэспубліканскай формы кіравання ў ЗША і іншых краінах Захаду. Адзначаецца, што на сучасным этапе розныя сістэмы вераванняў пачынаюць трактавацца ў якасці спецыфічных адаптацый, якія стымулююць сацыяльнасць і пры пэўных абставінах павялічваюць шанцы на выжыванне для ўласных прыхільнікаў. Пры гэтым выніковая ацэнка эфектыўнасці дадзеных адаптацый застаецца дыскусійнай. Важнае значэнне маюць даныя аб станоўчай узаемасувязі ўзроўню рэлігійнасці і ўзроўню нараджальнасці. Дасягненні нейрафізіялогіі дазваляюць глыбей зразумець біялагічныя аспекты рэлігійнага досведу. Выяўляецца, што ідэальныя і матэрыяльныя кампаненты чалавечай прыроды і культуры звязаны больш цесна, чым прынята было лічыць раней. Комплекснае вывучэнне ролі рэлігіі ў грамадска-палітычных працэсах уяўляецца важным і перспектыўным навуковым напрамкам гуманітарных навук XXI ст.

Біяграфія аўтара

  • Павел Генадзевіч Касмач, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат гістарычных навук, дацэнт; дацэнт кафедры гісторыі новага і найноўшага часу гістарычнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Tsaturova SK. Emergence of the modern European state: Medieval origins (experience of the French monarchy). Novaya i Noveishaya istoriya. 2016;6:3–16. Russian.
  2. Dunaeva YuV. [Religion and history on the pages of the journal «History and theory»]. In: Billington DzhG, Bol’shakova OV, Glushko EV, Dirksen G-G, Rivelli MA, Kantu F. Tserkov’ i religioznoe soznanie v Novoe i Noveishee vremya: sbornik obzorov i referatov [Church and religious consciousness in Modern and Contemporary times: digest reviews and abstracts]. Metlitskaya ZYu, editor. Moscow: INION RAN; 2010. p. 8–18. Russian.
  3. Antonenko SG. [Religion and the church]. In: Mirzekhanov VS, editor. Vsemirnaya istoriya. Tom 5, Mir v XIX veke: na puti k industrial’noi tsivilizatsii [World history. Volume 5, The world in the 21st century: on the way to industrial civilisation]. Moscow: Nauka; 2014. p. 192–209. Russian.
  4. Dawson K. Progress i religiya. Istoricheskoe issledovanie proiskhozhdeniya i razvitiya idei progressa i ee vzaimootnosheniya s religiei [Progress and religion. A historical study of the origin and development of the idea of progress and its relationship with religion]. Brussels: Zhizn’ s Bogom; 1991. 226 p. Russian.
  5. de Tocqueville A. Demokratiya v Amerike [Democracy in America]. Oleinik VT, Orlova EP, Malakhova IA, Ivanyan IEH, Vorozhtsova BN, translators. Moscow: Progress; 1992. 554 p. Russian.
  6. de Tocqueville A. Staryi poryadok i revolyutsiya [Old order and revolution]. Efimov LN, translator. Saint Petersburg: Aleteiya; 2008. 246 p. Russian.
  7. Durkheim E. O razdelenii obshchestvennogo truda [On the division of social labour]. Gofman AB, translator. Moscow: Kanon; 1996. 430 p. Russian.
  8. Weber M. Izbrannye proizvedeniya [Selected works]. Davydova YuN, editor and compiler. Moscow: Progress; 1990. [Protestant sects and the spirit of capitalism]; p. 273–306. Russian.
  9. Bella R. [Civil religion in America]. Veselova SB, Egorov VA, translators. Vestnik Russkoi khristianskoi gumanitarnoi akademii. 2014;15(3):162–182. Russian.
  10. Uzlaner D. Postsekulyarnyi povorot. Kak myslit’ o religii v XXI veke [Post-secular turn. How to think about religion in the 21st century]. Smirnov A, editor. Moscow: Izdatel’stvo Instituta Gaidara; 2020. 416 p. Russian.
  11. Fukuyama F. Doverie: sotsial’nye dobrodeteli i put’ k protsvetaniyu [Trust: social virtues and the path to prosperity]. Moscow: AST; 2004. 730 p. Russian.
  12. Smidt CE, den Dulk KR, Penning JM, Monsma SV, Koopman DL. Pews, prayers, and participation: religion and civic responsibility in America. Washington: Georgetown University Press; 2008. 280 р.
  13. Inglehart R. Cultural evolution: how people’s motivations are changing and how this is changing the world. Cambridge: Cambridge University Press; 2018. 288 p. Russian edition: Inglehart R. Kul’turnaya ehvolyutsiya: kak izmenyayutsya chelovecheskie motivatsii i kak ehto menyaet mir. Lopatina SL, translator. Moscow: Mysl’; 2018. 347 p.
  14. Wilson EO. O prirode cheloveka [About the nature of man]. Novikova TO, translator. Moscow: Kuchkovo pole; 2015. 349 p. Russian.
  15. Mesudi A. Kul’turnaya ehvolyutsiya. Kak teoriya Darvina mozhet prolit’ svet na chelovecheskuyu kul’turu i ob’edinit’ sotsial’nye nauki [Cultural evolution. How Darwin’s theory can shed light on human culture and unify the social sciences]. Sobchuk O, Sheli A, translators. Moscow: Delo; 2019. 384 p. Russian.
  16. Bella R. Religiya v chelovecheskoi ehvolyutsii: ot paleolita do osevogo vremeni [Religion in human evolution: from the Paleolithic to the Axial Age]. Vasil’ev A, Sokolovskii A, translators. Moscow: St. Andrew’s Biblical Theological Institute; 2019. 741 p. Russian.
  17. Markov A. Ehvolyutsiya cheloveka. Kniga 2, Obez’yany, neirony i dusha [Human evolution. Book 2, Monkeys, neurons and the soul]. Moscow: Corpus; 2011. 512 p. Russian.
  18. Blume M. The reproductive benefits of religious affiliation. In: Voland E, Schiefenhövel W, editors. The biological evolution of religious mind and behavior. Berlin: Springer-Verlag; 2009. p. 117–126.
  19. Malevich TV. Neurotheology: theories of religion and brain science. Researches in Religion Studies. 2013;1–2:62–83. Russian.
  20. Wilson EO. Smysl sushchestvovaniya cheloveka. Kuda my idem i pochemu: novoe ponimanie ehvolyutsii [The meaning of human existence. Where are we going and why: a new understanding of evolution]. Sivchenko O, translator. Moscow: Al’pina non-fikshn; 2015. 214 p. Russian.
  21. Heidt J. [Psychology of morality and misunderstanding of religion]. In: Brockman J, editor. Razum. Vedushchie uchenye razmyshlyayut o mozge, pamyati, lichnosti i schast’e [Intelligence. Leading scientists speculate about the brain, memory, personality and happiness]. Moscow: AST; 2017. p. 300–319. Russian.
  22. Kosmach PG. Religioznyi faktor v obshchestvenno-politicheskoi zhizni SShA (1739–1914 gg.) [The religious factor in the social and political life of the USA (1739–1914)]. Minsk: National Institute for Higher Education; 2022. 284 p. Russian.
  23. Fukuyama F. Velikii razryv [The great rupture]. Aleksandrova AV, translator. Moscow: AST; 2004. 474 p. Russian.
  24. McLeod H. The religious crisis of 1960’s. New York: Oxford University Press; 2007. 290 р.
  25. Flowers R, Rogers M, Green S. Religious freedom and the supreme court. Waco: Baylor University Press; 2008. Elk Grove Unified School District v. Michael A. Newdow (2004); p. 89–92.
  26. Zakaria F. Budushchee svobody: neliberal’naya demokratiya v SShA i za ikh predelami [The future of freedom: illiberal democracy in the USA and beyond]. Inozemtsev VL, translator. Moscow: Ladomir; 2004. 326 p. Russian.
  27. Grossman CL. As Protestants decline, those with no religion gain. USA Today [Internet]. 2012 [cited 2023 October 12]. Available from: http://www.usatoday.com/story/news/nation /2012/10/08/nones-protestant-religion-pew/1618445/.
  28. Obama B. Derzost’ nadezhdy: mysli o vozrozhdenii amerikanskoi mechty [The audacity of hope: thoughts on reviving the American dream]. Kamyshnikova T, Mitrofanov A, translators. Saint Petersburg: Azbuka-klassika; 2008. 411 p. Russian.
  29. Habermas J, Ratzinger J (Benedict 16th). Dialektika sekulyarizatsii. O razume i religii [The dialectic of secularisation. About reason and religion]. Vitkovskii V, translator. Moscow: St. Andrew’s Biblical Theological Institute; 2006. 112 p. Russian.
  30. Kosmach PG. Ehpokha Prosveshcheniya: stranitsy istorii dukhovno-intellektual’noi kul’tury [The age of Enlightenment: pages of the history of spiritual and intellectual culture]. Minsk: National Institute for Higher Education; 2017. 170 p. Russian.

Downloads

Апублікавана

2024-01-24

Выпуск

№ 1 (2024): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Усеагульная гісторыя

License

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Касмач, П.Г. 2024. Да пытання аб навуковай актуальнасці вывучэння рэлігійнага фактару ў гісторыі ЗША. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 1 (Jan. 2024), 56–62.