Стаханаўскі рух у лясной прамысловасці: практыкі рэгіянальных нарад

Аўтары

  • Іван Валер'евіч Зыкін Уральскі федэральны ўніверсітэт імя першага Прэзідэнта Расіі Б. М. Ельцына, вул. Мiра, 19, 620062, г. Екацярынбург, Расія

Ключавыя словы:

індустрыялізацыя, пяцігодкі, лясная прамысловасць, сацыялістычнае спаборніцтва, стаханаўскі рух, нарады, стаханаўцы, рабочыя

Анатацыя

Фармуляванне ідэі стаханаўскага руху ў Савецкім Саюзе, які атрымаў у сярэдзіне 1930-х гг. у кароткія тэрміны сусветную падтрымку партыйна-дзяржаўных органаў, было немагчыма без сістэмы мерапрыемстваў (нарад, злётаў, канферэнцый). Гэта сістэма ахапіла ўсе ўзроўні ўлады і эканомікі, галіны прамысловасці, катэгорыі работнікаў. У лясной прамысловасці, дзе ў розныя гады было занята ад 1,5 да 2,0 млн працаўнікоў, вялікая ўвага надавалася развіццю стаханаўскага руху ў сферы нарыхтоўкі драўніны, ад вынікаў працы якой залежала забеспячэнне прадпрыемстваў сыравінай. Прааналізаваны матэрыялы рэгіянальных нарад, паказана трансфармацыя поглядаў розных катэгорый работнікаў на стаханаўскі рух у другой палове 1930-х гг. Выяўлена, што ў стэнаграмах мерапрыемстваў змешчаны вострая крытыка праблем лесапрамысловай дзейнасці, шырокі пералік патрабаванняў стаханаўцаў, тады як у газетах паведамлялася пераважна аб дасягненнях і ў згладжаным выглядзе аб праблемах. Агульным для нарад было супрацьпастаўленне партыйна-дзяржаўнымі дзеячамі і гаспадарнікамі калектыўнага «мы» індывідуалізму стаханаўцаў, якія здолелі за кароткі тэрмін зразумець выгады новай формы сацыялістычнага спаборніцтва. Адзначана, што ўдзел у нарадах, злётах, канферэнцыях, дзе можна было расказаць аб поспехах і запазычыць карысную інфармацыю аб метадах працы, з’яўляўся матывавальным фактарам для стаханаўцаў. Зроблена выснова аб тым, што пры ўзмацненні праблемна-матывацыйных пасылаў у перыяды працы партыйных з’ездаў і канферэнцый або пасля выдання ўрадавых пастаноў аб працы лясной прамысловасці адбывалася паступовае замяшчэнне мерапрыемстваў урачыстай, мабілізацыйнай накіраванасці нарадамі для абмеркавання вытворчых праблем.

Біяграфія аўтара

  • Іван Валер'евіч Зыкін, Уральскі федэральны ўніверсітэт імя першага Прэзідэнта Расіі Б. М. Ельцына, вул. Мiра, 19, 620062, г. Екацярынбург, Расія
    доктар гістарычных навук; дацэнт кафедры гісторыі Расіі дэпартамента "Гістарычны факультэт" Уральскага гуманітарнага інстытута

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Кузьминов ИИ. Стахановское движение – высший этап социалистического соревнования. Москва: Соцэкгиз; 1940. 220 с.
  2. Grenier F. Le mouvement Stakhanoviste suivi de Doussia Vinogradova. Paris: Bureau d’Editions; 1936. 62 p.
  3. Ворожейкин ИЕ. Летопись трудового героизма. Краткая история социалистического соревнования в СССР. Москва: Политиздат; 1984. 336 с.
  4. Ермалович ЛП, Мартынов МИ. Воспитательная роль трудовых традиций и социалистическое соревнование.Веснік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна. Серыя 3, Гісторыя. Філасофія. Навуковы камунізм. Эка-номіка. Права. 1988;3:55–58. EDN: MEJFVQ.
  5. Рогачевская ЛС. Социалистическое соревнование в СССР: исторические очерки 1917–1970 гг. Москва: Наука; 1977. 352 с.
  6. Ерманский ОА. Стахановское движение и стахановские методы. Москва: Соцэкгиз; 1940. 372 с.
  7. Цветкова СГ. Стахановское движение рабочих промышленности Среднего Поволжья, 1935 – июнь 1941 гг. (на материалах партийных организаций) [диссертация]. Куйбышев: Куйбышевский государственный университет; 1990. 191 с.
  8. Майер Р. О чудесах и чудовищах. Стахановское движение и сталинизм. Отечественная история. 1993;3:56–66.
  9. Maier R. Die Stachanov-Bewegung 1935–1938: der Stachanovismus als tragendes und verschärfendes Moment der Stalinisierung der sowjetischen Gesellschafis. Stuttgart: Franz Steiner Verlag; 1990. 441 p.
  10. Рябикин СП. Экономическое и политическое содержание стахановского движения в 1935–1938 гг. Ученые записки Санкт-Петербургского имени В. Б. Бобкова филиала Российской таможенной академии. 1997;2:196–207. EDN: SFTWFZ.
  11. Siegelbaum LH. Stakhanovism and the Politics of Productivity in the USSR, 1935–1941. Cambridge: Cambridge University Press; 1988. 325 p.
  12. Володин СФ. Стахановское движение и политика повышения эффективности труда во второй половине 1930-х годов (на примере тульских оружейников). Историко-экономические исследования. 2021;22(3):463–490. DOI: 10.17150/2308-2488.2021.22(3).463-490.
  13. Игнатова НМ. Феномен ударного и стахановского труда спецпереселенцев. Вопросы истории. 2017;3:129–138. EDN: YIRYDN.
  14. Введенский ВВ. «Знатные люди»: благосостояние передовых работников промышленных предприятий Западной Сибири в середине 1930-х гг. Гуманитарные науки в Сибири. 2014;2:86–90. EDN: SXFQED.
  15. Наволоцкая ДИ. Восприятие образа стахановки: фанатские письма Дусе Виноградовой (1935–1936 годы). Вестник Пермского университета. История. 2021;2:160–172. DOI: 10.17072/2219-3111-2021-2-160-172.
  16. Чемоданов ПА. Стахановское движение в экономической и социокультурной жизни советской провинции в 1935–1941 годах (на материалах Кировской области). Киров: Герценка; 2019. 224 с.
  17. Гужаловский АА. Формирование культа Сталина в БССР в 1934–1939 гг. Журнал Белорусского государственного университета. История. 2019;3:57–67. DOI: 10.33581/2520-6338-2019-3-57-67.
  18. Лейбович ОЛ. «Мы беззаветные герои все…»: героический дискурс и культ знаменитостей в 1930-е годы. Вестник Пермского университета. История. 2022;3:173–180. DOI: 10.17072/2219-3111-2022-3-173-180.
  19. Фельдман МА. Первое Всесоюзное совещание рабочих- и работниц-стахановцев и дискуссии об индустриализации в середине 1930-х гг. Российская история. 2023;4:187–199. DOI: 10.31857/S2949124X23040144.
  20. Андриайнен АИ. Рост трудовой инициативы и активности рабочих Карелии в начале третьей пятилетки. В: Балагуров АЯ, редактор. Вопросы истории Карелии. Труды Карельского филиала Академии наук СССР. Выпуск 22. Петрозаводск: Государственное издательство Карельской АССР; 1959. с. 3–17.
  21. Воейков ЕВ. Стахановцы лесозаготовок Пензенского края в 1930-е гг. Известия Самарского научного центра Российской академии наук. Исторические науки. 2019;2:55–63. EDN: DKMNFO.
  22. Зыкин ИВ. Стахановское движение в лесопромышленном комплексе Советского Союза: осмысление феномена. Новейшая история России. 2021;11(4):965–977. DOI: 10.21638/11701/spbu24.2021.408.
  23. Коткин С. Говорить по-большевистски (из кн. «Магнитная гора: сталинизм как цивилизация»). В: Дэвид-Фокс М, составитель. Американская русистика: вехи историографии последних лет. Советский период. Самара: Самарский университет; 2001. с. 250–328.
  24. За круглогодовую стахановскую работу в лесу. Лесная индустрия. 1936;5:3–5.
  25. Зыкин ИВ. Социокультурный облик работников лесопромышленного комплекса Советского Союза в конце 1929 г. – первой половине 1941 г. Москва: Новый хронограф; 2022. 432 с.
  26. Лесная промышленность за 30 лет. Лесная промышленность. 1947;10:8–13.

Downloads

Апублікавана

2026-06-01

Выпуск

№ 2 (2026): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Усеагульная гісторыя

License

Copyright (c) 2026 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Зыкін, І.В. 2026. Стаханаўскі рух у лясной прамысловасці: практыкі рэгіянальных нарад. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 2 (Jun. 2026), 33–41. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2026-2-%p.