Фарміраванне і дзейнасць Лідскага павятовага ваеннага камісарыята (ліпень – верасень 1920 г.)

Аўтары

  • Аляксандр Васільевіч Хаванскі Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы, вул. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь
  • Сяргей Аркадзьевіч Піваварчык Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы, вул. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь

Ключавыя словы:

савецка-польская вайна, Лідскі павятовы ваенны камісарыят, Лідскі паветваенкамат, савецкая ўлада, ваеннае кіраванне
Арганізацыі, якія аказалі падтрымку
Артыкул падрыхтаваны ў рамках дзяржаўнай праграмы фундаментальных даследаванняў «Грамадства і гуманітарная бяспека беларускай дзяржавы» на 2021–2025 гг. (падпраграма 12.1 «Гісторыя», заданне 12.1.5 «Ваенная гісторыя як фактар забеспячэння гуманітарнай бяспекі беларускага грамадства», падзаданне «Эвалюцыя сістэмы ваеннага кіравання на тэрыторыі Беларусі ў 1795–1991 гг.»).

Анатацыя

Даследуюцца стварэнне і дзейнасць Лідскага павятовага ваеннага камісарыята ў перыяд з ліпеня па верасень 1920 г. Аналізуюцца абставіны фарміравання камісарыята ва ўмовах савецка-польскай вайны і яго роля ў мабілізацыі людскіх і матэрыяльных рэсурсаў для патрэб Чырвонай арміі. Раскрываюцца ўнутраная арганізацыя камісарыята, яго штатны расклад і персанальны склад. Адмысловая ўвага надаецца праблемам, з якімі сутыкаліся супрацоўнікі камісарыята падчас усталявання савецкай улады на тэрыторыі павета. Адзначаецца, што стварэнне Лідскага павятовага ваеннага камісарыята адбывалася ў вельмі неспрыяльных умовах, якія характарызуюцца вострым недахопам кваліфікаваных кадраў, абмежаванасцю матэрыяльных рэсурсаў і нестабільнасцю абстаноўкі на фронце. Робіцца выснова аб тым, што, нягледзячы на прынятыя меры па мабілізацыі і ўліку ваеннаабавязаных, прыфрантавое становішча і незавершанасць фарміравання структуры не дазволілі камісарыяту стварыць паўнацэнную сістэму ваеннага кіравання ў павеце. Ва ўмовах складанай аператыўнай абстаноўкі камісарыят спыніў сваё існаванне.

Біяграфіі аўтараў

  • Аляксандр Васільевіч Хаванскі, Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы, вул. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь

    кандыдат гістарычных навук, дацэнт; дацэнт агульнавайсковай кафедры ваеннага факультэта

  • Сяргей Аркадзьевіч Піваварчык, Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы, вул. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь

    доктар гістарычных навук, прафесар; прафесар кафедры гісторыі Беларусі, археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін факультэта гісторыі, камунікацыі і турызму

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Портнов ВП, Славин ММ. Правовые основы строительства Красной армии 1981–1920 гг.: историко-юридическое исследование. Скрипилев ЕА, редактор. Москва: Наука; 1985. 287 с.
  2. Третьяк ИМ. Краснознаменный белорусский военный округ. Минск: Беларусь; 1973. 674 с.
  3. Селиванов ПА. На защите завоеваний Октября. Минск: Беларусь; 1971. 144 с.
  4. Бурдинский ЕВ, Каменев ПВ, Безугольный АЮ, Дайнес ВО. Военные комиссариаты: история создания и развития. 1918–2018 гг. Военно-исторический журнал. 2018;4:4–13. EDN: YVAWPE.
  5. Климко МК. Деятельность Минского губернского комиссариата по военным делам в 1920 г. Известия Гомельского государственного университета имени Ф. Скорины. Серия: Гуманитарные науки: история, филология, философия. 2023;4:16–21.
  6. Николаева ИВ. Организационное строительство и развитие военных комиссариатов на Витебщине в 1918–1941 гг. В: Космач ВА, редактор. Актуальные вопросы изучения и преподавания истории, социально-гуманитарных дисциплин и права. Материалы Международной научно-практической конференции к 100-летию исторического факультета ВГУ имени П. М. Машерова; 26–28 апреля 2018 г.; Витебск, Беларусь. Витебск: Витебский государственный университет имени П. М. Машерова; 2018. с. 224–226.
  7. Cieplewicz M, Stawecki P. Zarys dziejów wojskowości polskiej w latach 1864–1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej; 1990. 958 s.
  8. Davies N. White eagle, red star. The Polish-Soviet War 1919–1920 and «the miracle on the Vistula». London: Pimlico; 2003. 318 p.
  9. Елизаров СА. Формирование и функционирование системы административно-территориального деления БССР (1919–1991 гг.). Гомель: Гомельский государственный технический университет имени П. О. Сухого; 2009. 222 с. EDN: XMFIIH.
  10. Грицкевич АП. Западный фронт РСФСР (1918–1920 гг.). Борьба между Россией и Польшей за Белоруссию. Минск: Харвест; 2010. 496 с.
  11. Бугай НФ. Ревкомы: научно-популярный очерк. Москва: Политиздат; 1981. 175 с.

Downloads

Апублікавана

2026-02-24

Выпуск

№ 1 (2026): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Гісторыя Беларусі

License

Copyright (c) 2026 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Хаванскі, А.В. and Піваварчык, С.А. 2026. Фарміраванне і дзейнасць Лідскага павятовага ваеннага камісарыята (ліпень – верасень 1920 г.). Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 1 (Feb. 2026), 5–15. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2026-1-%p.