Гістарычная дынаміка сертыфікацыі халяльнай прадукцыі ў Інданезіі: змена роляў дзяржавы і рэлігійных устаноў

Аўтары

  • Юсуф Энрыл Фатхуррохман Інстытут маркетынгу і гандлю Дэбрэцэнскага ўніверсітэта, пл. Універсітэцкая, 1, 4032, г. Дэбрэцэн, Венгрыя , Універсітэт Мухамадыі ў Пурвакарце, вул. Ахмада Дахлана, 53182, г. Пурвакарта, Інданезія
  • Эніка Контар Інстытут маркетынгу і гандлю Дэбрэцэнскага ўніверсітэта, пл. Універсітэцкая, 1, 4032, г. Дэбрэцэн, Венгрыя

Ключавыя словы:

сертыфікацыя халяльнай прадукцыі, Інданезія, гістарычная эвалюцыя, дзяржаўная ўлада, рэгулятарная трансфармацыя

Анатацыя

Прасочваецца гістарычнае развіццё кіравання халяльнай прадукцыяй у Інданезіі ў кантэксце доўгатэрміновага развіцця, якое ўключае пераход ад грамадскіх практык і нефармальнага рэлігійнага ўплыву навукоўцаў (улемаў) да сучаснай дзяржаўнай сістэмы рэгулявання халяльнай прадукцыі. Рэканструюецца траекторыя гэтага рэгулявання з дапамогай методыкі, якая спалучае нарматыўна-прававы падыход з гістарычным сінтэзам, разглядаюцца навуковая літаратура і афіцыйныя дзяржаўныя нарматыўныя акты. Вызначаецца, што рэгуляванне халяльнай прадукцыі прайшло ранні этап сацыяльна ўкаранёных практык, абумоўленых нормамі супольнасці, пераходны этап інстытуцыяналізацыі (1976–2014), які характарызуецца супрацоўніцтвам паміж дзяржавай і Міністэрствам па справах рэлігіі Рэспублікі Інданезія, і этап усталявання цяперашняга дзяржаўна арыентаванага парадку ў адпаведнасці з законам аб забеспячэнні якасці халяльнай прадукцыі.

Біяграфіі аўтараў

  • Юсуф Энрыл Фатхуррохман, Інстытут маркетынгу і гандлю Дэбрэцэнскага ўніверсітэта, пл. Універсітэцкая, 1, 4032, г. Дэбрэцэн, Венгрыя, Універсітэт Мухамадыі ў Пурвакарце, вул. Ахмада Дахлана, 53182, г. Пурвакарта, Інданезія
    аспірант доктарскай школы менеджменту і бізнесу факультэта эканомікі і бізнесу Інстытута маркетынгу і гандлю Дэбрэцэнскага ўніверсітэта, выкладчык праграмы аграбізнесу факультэта сельскай гаспадаркі і рыбалоўства Універсітэта Мухамадыі ў Пурвакарце
  • Эніка Контар, Інстытут маркетынгу і гандлю Дэбрэцэнскага ўніверсітэта, пл. Універсітэцкая, 1, 4032, г. Дэбрэцэн, Венгрыя
    кандыдат эканамічных навук; дацэнт факультэта эканомікі і бізнесу

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Alzeer J, Rieder U, Hadeed KA. Rational and practical aspects of halal and tayyib in the context of food safety. Trends in Food Sciency and Technology. 2018;71:264–267. DOI: 10.1016/J.TIFS.2017.10.020.
  2. Anwar K, Husen YM. Halal as social capital: a study on economy and identity. Jurnal Analisa Sosiologi. 2025;14(1):[22]. DOI: 10.20961/JAS.V14I1.97460.
  3. Kulsum SSD, Mu’in F, Mustika D, Febriati N. Transformation of halal certification in Indonesia from Islamic law perspective. KnE Social Sciences. 2025;10(8):249–262. DOI: 10.18502/KSS.V10I8.18437.
  4. Azam SE, Abdullah MA. Halal standards globally: a comparative sudy of unities and diversities among the most popular halal standards globally. Halalsphere. 2021;1(1):11–31. DOI: 10.31436/hs.v1i1.20.
  5. Wilson JAJ, Liu J. Shaping the halal into a brand? Journal of Islamic Marketing. 2010;1(2):107–123. DOI: 10.1108/17590831011055851/FULL/XML.
  6. Bonne K, Verbeke W. Religious values informing halal meat production and the control and delivery of halal credence quality. Agric Human Values. 2008;25:35–47. DOI: 10.1007/S10460-007-9076-Y/METRICS.
  7. Indrawan A. Inilah 10 Negara dengan Populasi Muslim Terbesar di Dunia [Internet]. 2015 [cited 2025 December 24]. Available from: https:// khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/islam-nusantara/15/05/27/noywh5-inilah-10-negara-dengan-populasi-muslim-terbesar-di-dunia.
  8. Ikomatussuniah A, Bustami MR, Maler W, Mudzakkir Moh. Transformation of ulama’s role in Nusantara: a case study of halalan thayyiban food law in Indonesia. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences. 2021;11(4):447–462. DOI: 10.6007/IJARBSS/V11-I4/9693.
  9. Tjandrasasmita U. Arkeologi Islam Nusantara. Jakarta: Kepustakaan Populer Gramedia; 2009. 370 p.
  10. Syarif MF, Bin-Armia MS. The contribution of Islamic kingdoms to the development of Islamic judiciary in Indonesia: historical legal approach analysis. Jurnal Kajian Ilmu Hukum dan Syariah. 2022;7(2):61–69. DOI: 10.22373/PETITA.V7I2.146.
  11. Pradana M, Kartawinata BR, Maharani D, Fakhri M, Kurniawan H. Culinary MSME consumers’ attitude toward halal label: its effect on purchasing decision. Jurnal Sosioteknologi. 2021;20(1):[10]. DOI: 10.5614/SOSTEK.ITBJ.2021.20.1.6.
  12. Amalia FA, Sosianika A, Suhartanto D. Indonesian millennials’ halal food purchasing: merely a habit? British Food Journal. 2020;4:1185–1198. DOI: 10.1108/BFJ-10-2019-0748.
  13. Febriandika NR, Wijaya V, Hakim L. Gen-Z Muslims’ purchase intention of halal food: evidence from Indonesia. Innovative Marketing. 2023;19(1):13–25. DOI: 10.21511/im.19(1).2023.02.
  14. Pradana M, Rubiyanti N, Marimon F. Measuring Indonesian young consumers’ halal purchase intention of foreign-branded food products. Humanities and Social Sciences Communications. 2024;11(1):1–8. DOI: 10.1057/s41599-023-02559-0.
  15. Susetyo H, Prihatini F, Karimah I, Ghozi A. Regulating halal products in Indonesia: between religious needs and socio-economic challenges. Mazahib. 2019;18(1):1–43. DOI: 10.21093/MJ.V18I1.1372.
  16. Cahyaningrum PA, Fatwa N, Al Asyhar T. Is Indonesia’s self-declare halal certification model globally acceptable? In: Kyushu International University. Proceedings of the 9th International conference on strategic and global studies – 2025; 2025 July 19–20; Fukyoka, Japan. Dordrecht: Atlantis Press; 2025. p. 63–81. DOI: 10.2991/978-94-6463-918-6_5.
  17. Sagita AM, Sasmini. The halal certification policy in Indonesia and the world trade organization. International Journal of Integrated Science and Technology. 2024;2(9):795–810. DOI: 10.59890/IJIST.V2I9.2396.
  18. Faridah HD. Halal certification in Indonesia: history, development, and implementation. Journal of Halal Product and Research. 2019;2(2):68–78. DOI: 10.20473/JHPR.VOL.2-ISSUE.2.68-78.
  19. Pietersz AK, Adolf H, Muchtar HN. Indonesia’s mandatory halal certification: the potential of a technical barrier to trade as a trade promotion tool. Journal of Law and Regulation Governance. 2025;3(1):1–16. DOI: 10.57185/JLARG.V3I1.86.
  20. Jalaluddin J, Azhar A, Muzainah G, Aseri M, Al Amruzi MF. Proliferation of halal regulation and enforcement in Indonesia and Malaysia. Journal of Human Rights, Culture and Legal System. 2024;4(1):194–208. DOI: 10.53955/JHCLS.V4I1.126.
  21. Sofiana R, Utama S, Rohim A. The problems of halal certification regarding consumer protection in Malaysia and Indonesia. Journal of Human Rights, Culture and Legal System. 2021;1(3):180–193. DOI: 10.53955/JHCLS.V1I3.16.
  22. Fenwick S. Eat, pray, regulate: the Indonesian Ulama Council and the management of Islamic affairs. Journal of Law and Religion. 2018;2:271–290. DOI: 10.1017/JLR.2018.23.
  23. Calder R. Halalization: religious product certification in secular markets. Sociological Theory. 2020;4:334–361. DOI: 10.1177/0735275120973248.
  24. Iswanto B. Job creation law and consequences in determining halal products: analysis of the halal Product Fatwa Committee. Al-‘Adalah. 2023;1:179–210. DOI: 10.24042/ADALAH.V20I1.16379.
  25. Susanto NH. Incorporating the Islamic and Javanese cultural practices to promote social cohesiveness among the arda art community in Pekalongan, Indonesia. European Journal of Science and Theology. 2019;19(3):19–29.
  26. Qodir Z. Islam nusantara as moderate and tolerant Islam: a literature research. Jurnal Pendidikan Islam. 2016;5(1):69–84. DOI: 10.14421/JPI.2016.51.69-84.
  27. Cut M. Mixing religious rituals and mystical experience with modern democracy: Indonesia’s sultan Hamengku Buwono IX. Political Theology. 2009;10(4):607–619. DOI: 10.1558/POTH.V10I4.607.
  28. Dakir, Qodir A, Syahid A, Jamil AI. Coalition and establishment of authoritative religious leadership in maintaining halal product laws: a study on the Indonesian Council of Ulama [Internet]. 2021 [cited 2025 December 10]. Available from: https://www.abacademies.org/articles/coalition-and-establishment-of-authoritative-religious-leadership-in-maintaining-halal-product-laws-a-study-on-the-indonesian-coun-11499.html.
  29. Izberk-Bilgin E. Infidel brands: unveiling alternative meanings of global brands at the nexus of globalization, consumer culture, and Islamism. Journal of Consumer Research. 2012;4:663–687. DOI: 10.1086/665413.
  30. Rakhmani I. The personal is political: gendered morality in Indonesia’s halal consumerism. Trans-Regional and National Studies of Southeast Asia. 2019;7(2):291–312. DOI: 10.1017/TRN.2019.2.
  31. Fischer J, Nisa EF. Emerging middles: class, development and the halal economy in Indonesia and Malaysia. Research in Globalization. 2025;10:100276. DOI: 10.1016/J.RESGLO.2025.100276.
  32. Muheramtohadi S, Fataron ZA. The Islamic lifestyle of the Muslim middle economy class and the opportunities for the halal tourism industry in Indonesia. Rumah Jurnal UIN Walisongo. 2022;4(1):91–104. DOI: 10.21580/JDMHI.2022.4.1.10828.
  33. Metzroth DJ, Shahidi F. Shortenings: science and technology. In: Fereidoon Shahidi, editor. Bailey’s industrial oil and fat products. Hoboken: John Wiley & Sons; 2020. p. 1–35. DOI: 10.1002/047167849X.BIO044.PUB2.
  34. O’Brien RD, Oswell NJ, Pegg RB. Shortenings: types and formulations. In: Fereidoon Shahidi, editor. Bailey’s industrial oil and fat products. Hoboken: John Wiley & Sons; 2020. p. 1–25. DOI: 10.1002/047167849X.BIO038.PUB2.
  35. Toniciolli Rigueto CV, Rosseto M, Alessandretti I, de Oliveira R, Raber Wohlmuth DA, Ferreira Menezes J. Gelatin films from wastes: a review of production, characterization, and application trends in food preservation and agriculture. Food Research International. 2022;162:112114. DOI: 10.1016/J.FOODRES.2022.112114.
  36. Marikkar MN, Manaf YNA. Fats, oils, and emulsifiers. In: Mb Eaqub Ali, Nina Naquiah Ahmad Nizar, editors. Preparation and processing of religious and cultural foods. London: Woodhead Publishing; 2018. p. 241–251. DOI: 10.1016/B978-0-08-101892-7.00012-2.
  37. Chairunnisyah S. The role of the Indonesian Ulema Council in issuing halal certificates for food and cosmetic products. Jurnal Ilmu Pendidikan dan Ilmu Sosial. 2017;3(2):64–75. DOI: 10.30596/ET.V3I2.1251.
  38. Faidah M. Sertifikasi Halal di Indonesia dari civil society menuju Relasi Kuasa antara Negara dan Agama. Islamica: Jurnal Studi Keislaman. 2017;11(2):449–476. DOI: 10.15642/ISLAMICA.2017.11.2.449-476.
  39. Rakhmawati NA, Fatawi J, Najib AC, Firmansyah AA. Linked open data for halal food products. Journal of King Saud University. Computer and Information Sciences. 2021;33:728–739. DOI: 10.1016/j.jksuci.2019.04.004.
  40. Wajdi F. The plurality of fatwa authority and its impact on the halal ecosystem in Indonesia. International Journal of Synergy in Law, Criminal, and Justice. 2025;2(3):895–901.
  41. Sahhari ASA, Azmi LK, Razi RF, Mukti KW, Hidayatullah I. Balancing regulatory efficiency and halal integrity: a governance analysis of Indonesia’s self-declaration system in halal certification. Jurnal Indo-Islamika. 2025;15(1):153–172. DOI: 10.15408/JII.V15I1.47043.
  42. Azhari M, Ulinnuha R. The relationship between agents and structures in changing the authority of halal certificates in Indonesia. Jurnal Fuaduna: Jurnal Kajian Keagamaan dan Kemasyarakatan. 2023;7(1):[11]. DOI: 10.30983/FUADUNA.V7I1.6165.
  43. Prasetyanti LA, Surachman E, Ciptagustia A. Halal certification business ecosystem in Indonesia: a stakeholder and process analysis. The International Journal of Business Review ( The Jobs Review). 2025;8(1):46–60. DOI: 10.17509/TJR.V8I1.85795.
  44. Hudaefi FA, Jaswir I. Halal governance in Indonesia: theory, current practices, and related issues. Journal of Islamic Monetary Economics and Finance. 2019;5(1):89–116. DOI: 10.21098/JIMF.V5I1.1049.
  45. Wekke IS, Nusran M, Henny A, Azis SN. Indonesia’s halal future: charting a path to global leadership [Internet]. 2024 [cited 2025 November 20]. Available from: https://clck.ru/3TNSgu.
  46. Gandhi A. Identification of challenges and benefits of product certification on micro, small, and medium enterprises (MSMEs) in Indonesia. In: Tan Yan Weng, Ahad Ali, editors. Proceedings of the 11th Annual international conference on industrial engineering and operations management; 2021 March 7–11; Singapore, Singapore. Southfield: IEOM Society; 2021. p. 499.
  47. Yuanitasari D, Susetyo H, Sardjono A. Digitalization of halal certification for SMEs: between hope and reality. Journal of Foodservice Business Research. 2025;9(2):179–196. DOI: 10.1080/15378020.2020.1768040.
  48. Septiani D, Ridlwan AA. The effects of halal certification and halal awareness on purchase intention of halal food products in Indonesia. Indonesian Journal of Halal Research. 2020;2(2):55–60. DOI: 10.15575/IJHAR.V2I2.6657.
  49. Masitah, Puspita EA, Wiriani E. Analysis of Sharia economic law on free halal certification through the self-declare mechanism. Jurnal Hukum Ekonomi Syariah. 2024;8(4):1665–1688. DOI: 10.35870/EMT.V8I4.3389.
  50. Rohmi PK. Mobilizing the halal lifestyle of middle-class Muslims in Indonesia: an acceleration program of free halal certification for small and micro enterprises (SMES). Al-‘Adalah. 2022;25:55–166. DOI: 10.35719/ALADALAH.V25I2.307.
  51. Rachim HA, Santoso MB. Mainstreaming the halal lifestyle: between opportunities and challenges of social protection capacity in global trends. Jurnal Pemikiran dan Penelitian Administrasi Bisnis dan Kewirausahaan. 2021;6 (2):151–161. DOI: 10.24198/ADBISPRENEUR.V6I2.33085.
  52. Huda F, Setiyowati A. Halal lifestyle: a study of revitalizing Islamic consumption of middle class Muslims. In: Februanti S, editor. Proceedings of the 1st UMSurabaya multidisciplinary international conference – 2021; 2021 December 15–16; Surabaya, Indonesia. Dordrecht: Atlantis Press; 2023. p. 186–194. DOI: 10.2991/978-2-38476-022-0_20.
  53. Alkaff SHBO. Indonesia’s aspiration to become a global halal hub: opportunities and challenges ahead [Internet]. 2025 [cited 2025 December 10]. Available from: https://rsis.edu.sg/rsis-publication/idss/ip25036-indonesias-aspiration-to-become-a-global-halal-hub-opportunities-and-challenges-ahead/.
  54. Akbar J, Gul M, Jahangir M, Adnan M, Saud S, Hassan S, et al. Global trends in halal food standards: a review. Foods. 2023;12(23):4200. DOI: 10.3390/FOODS12234200.

Downloads

Апублікавана

2026-06-08

Выпуск

№ 2 (2026): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Раздзел

Усеагульная гісторыя

License

Copyright (c) 2026 Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Аўтары, якія публікуюцца ў гэтым часопісе, пагаджаюцца з наступным:

 

1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на работу і перадаюць часопісу права першай публікацыі работы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, звязаныя з неэксклюзіўным распаўсюджаннем версіі работы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыя ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.

3. Аўтары маюць права размяшчаць сваю работу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да і ў час працэсу разгляду яе гэтым часопісам, паколькі гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную работу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Фатхуррохман, Ю.Э. and Контар, Э. 2026. Гістарычная дынаміка сертыфікацыі халяльнай прадукцыі ў Інданезіі: змена роляў дзяржавы і рэлігійных устаноў. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Гісторыя. 2 (Jun. 2026), 58–65. DOI:https://doi.org/10.33581/2520-6338-2026-2-%p.