Регулятивная схема аргументации в русскои белорусскоязычной гуманитаристике

Татьяна Николаевна Савчук

Аўтары

Таццяна Мікалаеўна Саўчук Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

аргументацыя, аргументатыўная схема, рэгулятыўная схема, апеляцыя да аўтарытэта, навукагуманітарны дыскурс, руская мова, беларуская мова

Анатацыя

Прадстаўлены вынікі даследавання рэгулятыўнай схемы аргументацыі, атрыманыя на аснове аналізу руска- і беларускамоўных навуковых артыкулаў гуманітарнага профілю. Адзначана, што спецыфіка рэгулятыўнай схемы як спосабу ўнутранага структуравання аргументацыі заключаецца ў выкарыстанні для падтрымкі прапанаванага пункта гледжання апеляцыі да аўтарытэта. Выяўлены два тыпы рэгулятыўнай схемы, першы з якіх прадугледжвае зварот да калектыўнага аўтарытэта, другі – да індывідуальнага. Для кожнай разнавіднасці вызначаны асобыя прыёмы ідэнтыфікацыі, сфармуляваны крытычныя пытанні. Адзначана, што прагматычны патэнцыял рэгулятыўнай схемы звязаны з магчымасцю яе выкарыстання для абгрунтавання не толькі дэскрыптыўных, але і каштоўнасных меркаванняў. Сцвярджаецца, што ўмовамі эфектыўнага ўжывання рэгулятыўнай схемы з'яўляюцца арыентацыя на мадэль адрасата, выбар рэлевантнага тыпу аўтарытэта. Вызначана, што для якаснай ацэнкі рэгулятыўнай аргументацыі мэтазгодна ўлічваць наступныя прынцыпы: сувымернасці, дакладнасці, аб'ектыўнасці, рэлевантнасці, фактычнай адэкватнасці. Парушэнні гэтых прынцыпаў прыводзіць да розных пагрэшнасцей у аргументуючым разважанні. Зроблена выснова пра тое, што кагнітыўныя структуры, адпаведныя рэгулятыўнай схеме, спосабы іх вербалізацыі, асаблівасці функцыянавання наогул падобныя ў рускай і беларускай гуманітарыстыцы, а адрозненні датычацца толькі частотнасці ўжывання тых або іншых мадэлей і аргументатыўных вербалізатараў. Заўважана, што разуменне выяўленых заканамернасцей фарміруе перадумовы для стварэння якаснай навуковай прадукцыі, а таксама яе кваліфікаванай ацэнкі.

Біяграфія аўтара

Таццяна Мікалаеўна Саўчук, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

кандыдат філалагічных навук, дацэнт; дацэнт кафедры прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта

Бібліяграфічныя спасылкі

Eemeren F. H. van, Garssen B., Krabbe E., et al. Argumentation theory. In: Handbook of argumentation theory. Dordrecht [etc.], 2014. P. 1–50.
Garssen B. J. Argument schemes. In: Crucial concepts in argumentation theory. Amsterdam, 2001. P. 81– 99.
Bachman J. Appeal to authority. In: Fallacies: classical and contemporary readings. Pennsylvania, 1995. P. 274 –286.
Jovičic T. Authority-based argumentative strategies: a model for their evaluation. Argumentation. 2004. Vol. 18, No. 1. P. 1–24.
Perelman Ch., Olbrehts-Tyteca L. The new rhetoric: a treatise on argumentation. Notre Dame ; London : University of Notre
Dame Press, 1969.
Walton D. Appeal to expert opinion: arguments from authority. Pennsylvania : Pennsylvania State University Press, 1997.
Walton D., Sartor G. Teleological justification of argumentation schemes. Argumentation. 2013. Vol. 27, No. 2. P. 111–142.
Moskvin V. P. [On the types and forms of argumentation to authority]. Russkaya slovesnost’ [Russian literature]. 2007. No. 6. P. 61–70 (in Russ.).
Petrenko E. L. [Authority]. In: Filosofskii slovar’ [Philosophical dictionary]. Moscow, 2001. P. 11 (in Russ.).
Gusev S. S. [Citing as a way of argumentation]. In: Rechevoe obshchenie i argumentatsiya [Speech communication and argumentation]. Saint Petersburg, 1993. Issue 1. P. 68–76 (in Russ.).
Sinica I. A. [Language personality of the scientist-humanities of the XIX century]. Kiev : Publishing house Dmitriya Burago, 2006 (in Russ.).
Eemeren F. H. van, Grootendorst R. [Argumentation, Communication and Fallacies]. Saint Petersburg : Vasil’evskii ostrov, 1992 (in Russ.).
Baranov A. N. [Argumentation as a linguistic and cognitive phenomenon]. In: Rechevoe vozdeistvie v sfere massovoi kommunikatsii [Speech impact in the sphere of mass communication]. Moscow, 1990. P. 40 –52 (in Russ.).
Arutjunova N. D. [Factor of addressee]. Izv. Akad. nauk SSSR. Ser. lit. i yazyka [Proc. of the USSR Acad. of Sci. Ser. of lit. and lang.]. 1981. Vol. 40, No. 4. P. 356 –367 (in Russ.).
Grice H. P. Logic and conversation. In: Syntax and Semantics. New York, 1975. Vol. 3 : Speech Acts. P. 41–58.
Dem’jankov V. Z. [Conventions, rules and communication strategies (interpretative approach to argumentation)]. Izv. Akad. nauk SSSR. Ser. lit. i yazyka [Proc. of the USSR Acad. of Sci. Ser. of lit. and lang.]. 1982. Vol. 41. P. 327–337 (in Russ.).
Sentenberg I. V., Karasik V. I. [Pseudo-argumentation: some types of speech manipulation]. In: Rechevoe obshchenie i argumentatsiya [Speech communication and argumentation]. Saint Petersburg, 1993. Issue 1. P. 30 –38 (in Russ.).