Эпистемическая и алетическая модальность в сетевых ток-шоу на русском и английском языках

Виктория Юрьевна Костюченко

Аўтары

Вікторыя Юр'еўна Касцючэнка Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

познавательная модальность, алетическая модальность, эпистемическая модальность, ассерторические модальные значения, предположительные модальные значения, эпистемические глаголы, алетические вводные слова, обороты и частицы, интернет-коммуникация

Анатацыя

Сцвярджаецца, што два віды пазнавальнай мадальнасці – эпiстэмiчная і алетычная – адрозніваюцца семантыкай і сродкамі моўнага выражэння. Адзначана, што эпiстэмiчная мадальнасць сканцэнтравана ў выказніку, адлюстроўвае інтэлектуальны стан суб’екта-дзейніка і выражаецца дзеясловамі думкі, ведання, меркавання; алетычная мадальнасць знаходзіцца за межамі сінтаксічнай структуры выказвання і выражаецца з дапамогай пабочных (мадальных) слоў і словазлучэнняў, якія даюць мадальную або эмацыянальна-мадальную ацэнку таго, пра што гаворыцца ў выказванні. На матэрыяле 8 рускіх і 8 англійскіх фрагментаў сеткавых ток-шоу (аб’ём кожнага фрагмента – 1000 слоў) былі вылучаны пазнавальныя мадальныя значэнні. Зроблена выснова пра тое, што эпiстэмiчныя дзеясловы выступаюць у двух мадальных значэннях: вылучаюцца дзеясловы думкі, меркавання і дзеясловы ведання. Паказана, што алетычныя мадальныя значэнні па ступені ўпэўненасці/няўпэўненасці можна падзяліць на дзве групы: асертарычныя і меркавальныя значэнні. Былі выяўлены падабенства і адрозненні ў скла- дзе і ўжыванні гэтых мадальных значэнняў у рускіх і англійскіх ток-шоу: колькасная прадстаўленасць значэнняў пазнавальнай мадальнасці (эпiстэмiчная і алетычная ў сукупнасці) у англійскім матэрыяле ў 1,8 разу вышэй, чым у рускім; у класе эпiстэмiчных мадальных значэнняў англійскія і рускія тэксты ток-шоу адрозніваюцца паводле ўдзельнай вагі дзеясловаў, якія выказваюць упэўненае веданне, і дзеясловаў дапушчэння, меркавання: у рускіх ток-шоу пераважаюць дзеясловы ведання (90 словаўжыванняў, або 74 % усіх эпiстэмiчных дзеясловаў), у той час як у англійскім матэрыяле выяўлена больш дзеясловаў меркавання (105 словаўжыванняў, 58 %). Адзначана, што ў абедзвюх разгледжаных мовах пераважаюць асертарычныя мадальныя значэнні ў параўнанні з меркавальнымі, што сведчыць аб жаданні моўцаў быць больш пераканаўчымі.

Біяграфія аўтара

Вікторыя Юр'еўна Касцючэнка, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, пр. Незалежнасці, 4, 220030, г. Мінск, Беларусь

аспірантка кафедры тэарэтычнага і славянскага мовазнаўства філалагічнага філалагічнага факультэта. Навуковы кіраўнік - доктар філалагічных навук, прафесар Н. Б. Мячкоўская

Бібліяграфічныя спасылкі

Kuznetsov S. A. (compil.). [A large explanatory dictionary of the Russian language]. Saint Petersburg : Norint, 2000 (in Russ.).
Ivin A. A. [Modal logic]. In: Filosofiya [Philosophy] : encycl. dict. Moscow, 2004. P. 515–516 (in Russ.).
Baranov A. N., Dobrovolsky D. O., Mikhailov M. N., et al. [English-Russian dictionary of linguistics and semiotics] : about 8000 terms : in 2 vols. Moscow : Pomovskii i partnyory, 1996. Vol. 1 (in Russ.).
Apresyan Y. D. [Basic mental predicates of the state in Russian language]. In: Slavyanskie etyudy [Slavic etudes] : collect. for the jubil. of S. M. Tolstaya. Moscow, 1999. P. 44–53 (in Russ.).
Apresyan Y. D. [The problem of factivity: to know and its synonyms]. Vopr. yazykozn. [Probl. of linguist.]. 1995. No. 4. P. 43–63 (in Russ.).
Dmitrovskaya M. A. [Knowledge and authenticity]. Pragmatika i problemy intensionalʼnosti [Pragmatics and intensionality problems]. Moscow, 1988. P. 166–187 (in Russ.).
Summers D. (direct.). Longman Dictionary of Contemporary English. Harlow ; Essex : Pearson Educ., 2003.
Carter R., McCarthy M. Сambridge Grammar of English. Cambridge : Univ. Print. House, 2015.
Paducheva E. V. [Introductory verbs: verbal and narrative mode of interpretation]. Verеnitsa liter [String of letters] : to the 60th anniv. of V. M. Zhivov. Moscow, 2006. P. 498–514 (in Russ.).
Swan M. Practical English Usage. 3rd ed. Oxford : Oxf. Univ. Press, 2005.
Dmitrovskaya M. A. [Knowledge and opinion: the image of a person and the image of the world]. Logicheskii analiz yazyka. Znanie i mnenie [Logical analysis of the language. Knowledge and opinion] : collect. of sci. pap. Moscow, 1988. P. 6–18 (in Russ.).
Shatunovsky I. B. [Epistemic verbs: communicative perspective, presumptions, pragmatics]. Logicheskii analiz yazyka. Znanie i mnenie [Logical analysis of the language. Knowledge and opinion] : collect. of sci. pap. Moscow, 1988. P. 18–23 (in Russ.).