Аб крытэрыях вызначэння iнтэрнацыянальных фразеалагiзмаў

Аўтары

  • Юлiя Вiктараўна Навагран Гродзенскi дзяржаўны ўнiверсiтэт iмя Янкi Купалы, вул. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь https://orcid.org/0000-0001-9547-2614

Ключавыя словы:

інтэрнацыянальны фразеалагізм, запазычанне, калькаванне, крытэрыі інтэрнацыянальнасці, форма фразеалагізма, фразеалагічная семантыка, фразеалагічныя крыніцы, моўная група, моўная сям’я

Анатацыя

Аналізуюцца і ўдакладняюцца існуючыя ў навуковай літаратуры крытэрыі вызначэння інтэрнацыянальнасці фразеалагічных адзінак. Актуальнасць даследавання абумоўлена недастатковай распрацаванасцю інтэрнацыянальнай фразеалогіі ў лінгвістыцы і, у прыватнасці, у германістыцы, а таксама ў рамках англа-рускай і англабеларускай фразеалагічнай кампаратывістыкі. Разглядаюцца прапанаваныя рознымі даследчыкамі крытэрыі інтэрнацыянальнасці фразеалагізмаў, раскрываецца аўтарская пазіцыя па гэтым пытанні. Высветлена, што прыкмета супадзення плана выражэння ў інтэрнацыянальных фразеалагізмаў у розных мовах выяўляецца толькі пры іх запазычанні ў зыходнай форме, у большасці ж выпадкаў распаўсюджванне інтэрнацыянальных фразеалагізмаў ажыццяўляецца спосабам калькавання. Сцвярджаецца, што крытэрый агульнай крыніцы паходжання інтэрнацыянальных фразеалагізмаў з’яўляецца дзейсным толькі для запазычаных фразеалагізмаў. Адзначаецца, што інтэрнацыянальныя фразеалагічныя адзінкі могуць атрымліваць дадатковыя значэнні ў нацыянальных мовах, дэманструючы тым самым працэсы развіцця фразеалагічнай полісеміі. Устаноўлена, што інтэрнацыянальнасць фразеалагічнай адзінкі пацвярджаецца наяўнасцю яе як мінімум у трох мовах трох моўных груп, якія належаць да адной і той жа альбо да розных моўных сямей. Падкрэсліваецца, што асобныя крытэрыі вызначэння інтэрнацыянальнай фразеалогіі могуць быць неабавязковымі. Практычная каштоўнасць працы заключаецца ў магчымасці выкарыстання яе палажэнняў і высноў, фактычнага матэрыялу пры вывучэнні тэорыі кампаратывістыкі, падрыхтоўцы перакладных слоўнікаў і даведачных дапаможнікаў, у практыцы міжмоўнага перакладу, лінгвадыдактыцы і лінгвакраязнаўстве.

Біяграфія аўтара

  • Юлiя Вiктараўна Навагран, Гродзенскi дзяржаўны ўнiверсiтэт iмя Янкi Купалы, вул. Ажэшка, 22, 230023, г. Гродна, Беларусь

    аспiрантка кафедры беларускай фiлалогii фiлалагiчнага факультэта. Навуковы кiраўнiк – доктар фiлалагiчных навук, прафесар М. А. Данiловiч

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Soloduho JeM. Problemy internatsionalizatsii frazeologii (na materiale yazykov slavyanskoi, germanskoi i romanskoi grupp) [Problems of internationalization of phraseology (based on the material of the Slavic, Germanic, and Romance languages)]. Akhunzyanov EM, Bakeeva DX, editors. Kazan: Izdatel’stvo Kazanskogo universiteta; 1982. 168 p. Russian.
  2. Akulenko VV. Voprosy internatsionalizatsii slovarnogo sostava yazyka. [Questions of internationalization of the vocabulary of the language]. Fedorov AV, editor. Kharkiv: Izdatel’stvo Khar’kovskogo universiteta; 1972. 215 p. Russian.
  3. Skladana Ja. [Comparison of some Slovak and Russian phrases in a diachronic aspect]. Komendová MJ, editor. Rossica Olomucensia XLIV. Olomouc: Vydavatelství Univerzity Palackého; 2006. s. 823–826. Russian.
  4. Piirainen E. «Widespread Idioms in Europe and beyond»: benefits for language worldview? In: Furashova NV, editor. Universal’noe i natsional’noe v yazykovoi kartine mira. Materialy III Mezhdunarodnoi nauchnoi konferentsii; 13–14 oktyabrya 2017 g.; Minsk, Belarus’ [Universal and national in the language image of the world. Materials of the 3rd International scientific conference; 2017 October 13–14; Minsk, Belarus]. Minsk: Minsk State Linguistic University; 2018. p. 12–20.
  5. Nefedova LA. On the use of interphraseologisms in the journalistic discourse of German and Russian linguocultures. Procedia – Social and Behavioral Sciences. 2014;154:130–137. DOI: 10.1016/j.sbspro.2014.10.124.
  6. Berlizon SB. [International sustainable momentum: the issue of international phraseology]. In: Roizenzon LI, editor. Voprosy frazeologii, stilistiki i grammaticheskogo stroya romano-germanskikh yazykov [Questions of phraseology, stylistics and grammatical structure of the Romano-Germanic languages]. Samarkand: A. Navoi Samarkand State University; 1972. p. 10–28. (Proceedings of Samarkand State University after A. Navoi; Issue 222). Russian.
  7. Shihova TM. Internatsional’naya frazeologiya v diakhronicheskom i sinkhronicheskom aspektakh [International phraseology in diachronic and synchronic aspects]. Arkhangelsk: Publishing House of Pomor State University named after M. V. Lomonosov; 2005. 277 p. Russian.
  8. Lepeshau I. Ya. Frazealogіya suchasnaj belaruskaj movy [Praseology of the modern Belarusian language]. Minsk: Vyshjejshaja shkola; 1998. 271 p. Belarusian.
  9. Danіlovіch MA. Slova і frazealagіzm u belaruskaj move [The word and phraseological unit in the Belarusian language]. Hrodna: YUrSaPrynt; 2015. 300 p. Belarusian.
  10. Solodub JuP. Sovremennyi russkii yazyk: leksika i frazeologiya [Modern Russian language: lexical units and phraseology]. Moscow: Flinta; 1985. 259 p. Russian.
  11. Tolstoj NI. [To the reconstruction of the old Slavic spiritual culture]. In: Academy of Science of the USSR. Slavyanskoe yazykoznanie. VII Mezhdunarodnyi s’ezd slavistov; avgust 1973 g.; Varshava, Pol’sha. Doklady sovetskoi delegatsii. [Slavic linguistics. VII International Congress of Slavists; 1973 August; Warsaw, Poland. Reports of the Soviet delegation.]. Moscow: Sovetskii komitet slavistov; 1973 p. 272–293. Russian.
  12. Babkin AM, Shendecov VV. Slovar’ inoyazychnykh vyrazhenii i slov, upotreblyayushchikhsya v russkom yazyke bez perevoda. Tom 2 [Dictionary of foreign language expressions and words, used in Russian without translation. Volume 2]. 2nd edition. Saint Petersburg: Kvotam; 1994. 506 p. Russian.
  13. Shanskij NM. Frazeologiya sovremennogo russkogo yazyka [Phraseology of the modern Russian language]. 3nd edition. Moscow: Vysshaya shkola; 1985. 160 p. Russian.
  14. Bally Ch. Traité de stylistique Française.Paris: Georg & cie; 1951. 595 p. Russian edition: Bally Ch. Francuzskaya stilistika. Etkind EG, editor; Dolinina KA, translator. 2nd edition. Moscow: Editorial URSS; 2001. 392 p. Russian.
  15. Pustoshilo EP. Leksikologiya. Frazeologiya. Leksikografiya [Lexicology. Phraseology. Lexicography]. Hrodna: Yanka Kupala Grodno State University; 2011. 141 p. Russian.
  16. Kunin AV. Kurs frazeologii sovremennogo angliiskogo yazyka [The course of phraseology of modern English]. 2nd edition. Moscow: Vysshaja shkola; 1996. 381 p. Russian. Co-published by the «Feniks».
  17. Reformatskij AA. Vvedenie v jazykovedenie [Introduction to linguistics]. 5th edition. Moscow: Aspekt Press; 2004. 536 p. Russian.
  18. Mokienko VM. Obrazy russkoi rechi. Istoriko-etimologicheskie i etnolingvisticheskie ocherki frazeologii [Images of Russian speech. Historical etymological and ethnolinguistic outlines on phraseology]. Leningrad: Izdatel’stvo Leningradskogo universiteta; 1986. 280 p. Russian.
  19. Stepanova LI. [Dynamic processes in international phraseology]. In: Vobořil L, editor. Rossica Olomucensia XLIV (za rok 2007). Olomouc: Vydavatelství Univerzity Palackého; 2008. s. 17–21. Russian.
  20. Jankovichova M. [Russian phrasemes with components-symbols and the European phraseological fund]. In: Rossica Olomucensia XL (za rok 2001). 2 část. Olomouc: Vydavatelství Univerzity Palackého; 2002. s. 421–426. Russian.
  21. Filin FP, Bogatova GA, editors. Slovar’ russkogo yazyka XI–XVII vv. Vypusk 7 [Dictionary of the Russian language of the 11th–18th centuries. Issue 7]. Moscow: Nauka; 1980. 404 p. Russian.
  22. Kolomiec LI. [On the origins of the phraseology of the Eastern Slavs]. In: Roizenzon LI, editor. Voprosy frazeologii. Vypusk 7 [Questions of phraseology. Issue 7]. Samarkand: A. Navoi Samarkand State University; 1975. p. 65–73. (Proceedings of the Samarkand State University named after A. Navoi. New series; issue 277). Russian.
  23. Dyorke Z. Inter-linguistic Russian-Hungarian phraseological hononymy and its reflection in bilingual phraseography. Problemy istorii, filologii, kul’tury. 2009:2(24):293–301. Russian.
  24. Jarceva VN. Istoriya angliiskogo literaturnogo yazyka IX–XV vv. [History of the English literary language 9th–15th centuries]. Moscow: Nauka; 1985. 248 p. Russian.
  25. Orlova NL. [Ways to overcome translation errors in international and pseudo-international vocabulary]. Vestnik Nizhegorodskogo universiteta imeni N. I. Lobachevskogo. 2013;5(2):159–162. Russian.
  26. Shmeljov DN. Sovremennyi russkii yazyk. Leksika [Modern Russian language. Lexical units]. Moscow: Progress; 1977. 335 p. Russian.
  27. Zhukova IN, Lebed’ko MG, Proshina ZG, Juzefovich NG. Slovar’terminov mezhkul’turnoi kommunikatsii [Dictionary of terms of intercultural communication]. Lebed’ko MG, Proshinoj ZG, editors. Moscow: Flinta; 2013. 263 p. Co-published by the «Nauka». Russian.

Downloads

Апублікавана

2021-03-05

Выпуск

№ 1 (2021): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Мовазнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Навагран, Ю.В. 2021. Аб крытэрыях вызначэння iнтэрнацыянальных фразеалагiзмаў. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Mar. 2021), 46–54.