Спецыфіка нарацыі ў дыскурсе Святланы Алексіевіч: pro et contra

Аўтары

  • Вольга Мікалаеўна Губская Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт, пр. Партызанскі, 26, 220070, г. Мінск, Беларусь https://orcid.org/0000-0002-8066-4207

Ключавыя словы:

факт, наратыўная падзея, гістарычная падзея, сістэма семіятычных знакаў, культурная памяць, метажанр

Анатацыя

Разглядаецца пытанне жанравага вызначэння твораў Святланы Алексіевіч. Прапанаваны агляд даследаванняў па дадзенай праблеме. Дэманструюцца погляды як беларускіх, так і замежных навукоўцаў, якія аднагалосна адмаўляюць прыналежнасць твораў С. Алексіевіч выключна да дакументалістыкі. Пры гэтым падкрэсліваецца адсутнасць у сучасных літаратуразнаўцаў дакладнай пазіцыі адносна вызначэння жанру твораў пісьменніцы. Гібрыдны жанр, метажанр – тэрміны, якія на сёння з’яўляюцца аператыўнымі ў дачыненні да ўказанай вышэй праблемы. Паказана, што прысутнасць элементаў мастацкасці ў дыскурсе С. Алексіевіч – відавочная асаблівасць яе спосабу нарацыі. З улікам ідэі аб метамастацкасці факта ў кантэксце літаратурнага твора даследуецца спецыфіка нарацыі ў дыскурсе С. Алексіевіч. Вывучаецца роля факта ў аўтарскім тэксце. З выкарыстаннем семіятычнай метадалогіі праводзіцца нараталагічны аналіз структуры тэкстаў пісьменніцы. Зроблена выснова, што канчатковы прадукт творчасці С. Алексіевіч – сукупнасць кантэкстаў, якія злучаюць рэальны факт мінулага (гістарычная падзея), гэты ж факт у пераасэнсаваным выглядзе (наратыўная падзея) і трансфармаваны праз прызму свядомасці аўтара новы змест дадзеных з’яў. Даказваецца, што творы С. Алексіевіч – тэксты ў тэксце, што надае ім асаблівую наратыўную спецыфіку. Становіцца відавочнай падвойная апрацоўка факта: спачатку непасрэдна ў свядомасці апавядальніка – удзельніка рэальных гістарычных падзей, затым – у свядомасці канкрэтнага аўтара, які інтэрпрэтуе наратыўную падзею ў нарацыю і ўласны дыскурс. У выніку фарміруецца сістэма кодаў, якімі карыстаецца пісьменніца для надання сваім тэкстам новага культурнага сэнсу. Мэта артыкула – прадэманстраваць адкрыццё новага культурнага сэнсу ў творах, што склалі пяцікніжжа С. Алексіевіч «Галасы ўтопіі».

Біяграфія аўтара

  • Вольга Мікалаеўна Губская, Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт, пр. Партызанскі, 26, 220070, г. Мінск, Беларусь

    кандыдат філалагічных навук, дацэнт; загадчык кафедры беларускай і рускай моў

Бібліяграфічныя спасылкі

  1. Desjukevich OI. Conceptual journalism of Svetlana Alexievich: genre’s crystallization. Media Lingvistics. 2017;17(2):31−40. Russian.
  2. Lysova NB. The documentary utopia: oxymoron or «Dark light». Notice works Svetlana Alexievich in the context of the literary and artistic process. Vestnik Polotskogo gosudarstvennogo universiteta. Seriya A. Gumanitarnye nauki. 2016;10:89−94. Belarusian.
  3. Sin’kova L. [«True literature»: fact and fiction in a literary work]. In: Butyrchyk GM, editor. Slavjanskija litaratury w kantjeksce susvetnaj: da 750-goddzja z dnja naradzhjennja Dantje Alig’ery i 85-goddzja Uladzimira Karatkevicha. Matjeryjaly XII Mizhnarodnaj navukovaj kanferjencyi; 22–24 kastrychnika 2015 g.; Minsk, Belarus’. Chastka 1 [Slavic literature in the global context: to the 750th anniversary of Dante Alighieri and the 85th anniversary of Uladzimir Karatkevich. Proceedings of the 12th International scientific conference; 2015 October 22–24; Minsk, Belarus. Part 1]. Mіnsk: Belarusian State University; 2016. p. 40–47. Belarusian.
  4. Sinkova LD. Bielaruskaja «zvyshlitaratura» [Belarusian «superliterature»]. Minsk: Knigazbor; 2019. 224 р. Belarusian.
  5. Sivakova NA. [The specifics of the evolution of non-fiction in the twentieth century]. Vesnik Mazyrskaga dzjarzhawnaga pedagagichnaga wniversitjeta imja I. P. Shamjakina. Filalagichnyja navuki. 2014;3:139−143. Russian.
  6. Tratsiak ZI. Specific understanding of the concept of war in the documentary-f ictional cycle «Voices of utopia» by S. Alexievich. Journal of the Belarusian State University. Philology. 2019;3:31−39. Belarusian.
  7. Anninskij LA. [Look back in tears: God and man in the apocalypses of Svetlana Alexievich]. Knizhnoe obozrenie. 1998;21:8−9. Russian.
  8. Górska K. The work of Svetlana Alexievich in the context of the history of documentary fictional prose («Boys of zinc»). Vestnik Rossiiskogo universiteta druzhby narodov. Seriya: Literaturovedenie. Zhurnalistika. 2017;2(22):291−301. DOI: 10.22363/ 2312-9220-2017-22-2-291-301. Russian.
  9. Krylov VN. «The document must live in harmony with the laws of art» (the history of «domestic» socialism in «Second-hand time» by Svetlana Aleksievich). Filologiya i kul’tura. 2014;3(37):250−253. Russian.
  10. Sonu Sajni. [«Chernobyl prayer: chronicle of the future» S. Alexievich. The problem of genre]. Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo universiteta. Kul’turologiya i iskusstvovedenie. 2013;2(10):17−22. Russian.
  11. Kuca Z. [Artistic and documentary prose by Svetlana Alexievich on the example of the book «Zinc boys»]. Lyublinskie issledovaniya v oblasti sovremennykh yazykov i literatury. 2018;42(2):20−34. Russian.
  12. Siho Majeda. [Narrative and representation of women in war. The myth of war and journalism S. Alexievich war does not have a woman’s face]. In: Grechko V, Su Kvan Kim, Susumu Nonaka, editors. Dal’nii Vostok, blizkaya Rossiya. Evolyutsiya russkoi kul’tury – vzglyad iz Vostochnoi Azii [The Far East: the evolution of Russia culture – a view from East Asia]. Belgrad: Logos; 2015. p. 184−198. Russian.
  13. Mestergazi EG. Literatura non-fikshn. Jeksperimental’naja jenciklopedija [Non-fiction literature. Experimental encyclopedia]. Moscow: Sovpadenie; 2007. 327 p. Russian.
  14. Gej NK. [Metartistic literature]. In: Kasatkina TA, editor. Teoriya literatury. Tom 1 [Meta-fiction of literature. Theory of literature. Volume 1]. Moscow: A. M. Gorky Institute of World Literature of the Russian Academy of Sciences; 2005. 335 p. Russian.
  15. Romanova SV. Originality of art-documentary meta-genre in modern Russian-language prose of Belarus. Journal of the Belarusian State University. Philology. 2020;1:24–36. Russian.
  16. Aleksіevіch SA. U vajny ne zhanochy tvar [War’s unwomanly face]. Akudovich V, translator. Mіnsk: Lohvіnau; 2018. 366 p. Belarusian.
  17. Aleksіevіch SA. Chas sjekand-hjend [Second-hand time]. Dubavec S, translator. Mіnsk: Lohvіnau; 2018. 490 p. Belarusian.
  18. Lotman Ju. Vnutri mysljashhih mirov [Inside the thinking worlds]. Saint Petersburg: Azbuka; 2018. 448 p. (Azbukaklassika. Non-fiction). Russian.
  19. Jurchak A. Eto bylo navsegda, poka ne konchilos’. Poslednee sovetskoe pokolenie [It was forever, until it was over. The last Soviet generation]. Moscow: Novoe literaturnoe obozrenie; 2019. 604 p. Russian.
  20. Aleksіevіch SA. Aposhnіja svedkі [Last witness]. Pjatrovich B, translator. Mіnsk: Lohvіnau; 2018. 312 p. Belarusian.
  21. Aleksіevіch SA. Cynkavyja hlopchyki [Zinc boys]. Hadanovich A, translator. Mіnsk: Lohvіnau; 2018. 350 p. Belarusian.
  22. Adamovіch A, Bryl’ Ja, Kalesnik U. Ja z vognennaj vjoskі [I’m from the fire village]. Mіnsk: Mastackaja lіtaratura; 1975. 448 p. Belarusian.

Downloads

Апублікавана

2021-03-05

Выпуск

№ 1 (2021): Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія

Раздзел

Літаратуразнаўства

License

Аўтары, публікуюцца ў дадзеным часопісе, згаджаюцца з наступным:

  1. Аўтары захоўваюць за сабой аўтарскія правы на працу і прадастаўляюць часопісу права першай публікацыі працы на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-NonCommercial. 4.0 International (CC BY-NC 4.0).
  2. Аўтары захоўваюць права заключаць асобныя кантрактныя дамоўленасці, якія тычацца неэксклюзіўнага распаўсюджвання версіі працы ў апублікаваным тут выглядзе (напрыклад, размяшчэнне яе ў інстытуцкім сховішчы, публікацыю ў кнізе) са спасылкай на яе арыгінальную публікацыю ў гэтым часопісе.
  3. Аўтары маюць права размяшчаць іх працу ў інтэрнэце (напрыклад, у інстытуцкім сховішчы або на персанальным сайце) да пачатку і падчас працэсу разгляду яе дадзеным часопісам, паколькi гэта можа прывесці да прадуктыўнага абмеркавання і большай колькасці спасылак на дадзеную працу. (Гл. The Effect of Open Access).

How to Cite

[1]
Губская, В.М. 2021. Спецыфіка нарацыі ў дыскурсе Святланы Алексіевіч: pro et contra. Часопіс Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Філалогія. 1 (Mar. 2021), 14–24.