Новый памятник кудлаевской культуры Любань-9 (результаты археологических исследований 2021–2022 гг.)

Александр Николаевич  Вашанов; Мария Ивановна  Ткачева

Аўтары

Аляксандр Мікалаевіч Вашанаў Інстытут гісторыі НАН Беларусі, вул. Акадэмічная, 1, 220072, г. Мінск, Беларусь
Марыя Іванаўна Ткачова Інстытут гісторыі НАН Беларусі, вул. Акадэмічная, 1, 220072, г. Мінск, Беларусь

Ключавыя словы:

археалогія, мезаліт, кудлаеўская культура, стратыграфія, планіграфія, радыевугляроднае датаванне, мікраліты

Арганізацыі, якія аказалі падтрымку

Даследаванне выканана пры падтрымцы БРФФД у межах навуковага праекта № Г23-079 «Згуртаванні паляўнічых-рыбаловаў ранняга галацэну па даных археалагічных і прыродазнаўчых даследаванняў паселішчаў Палесся і Перадпалесся». Аўтары выказваюць шчырую падзяку дактаранту дактарантуры дакладных і прыродазнаўчых навук Лодзінскага ўніверсітэта Д. Цвірко за дапамогу ў апісанні і інтэрпрэтацыі стратыграфіі і атрыманых радыевугляродных дат.

Анатацыя

Прадстаўлены першыя вынікі археалагічнага вывучэння новага мезалітычнага помніка Любань-9. Паселішча выявіў у 2020 г. М. М. Крывальцэвіч падчас абследавання тэрыторыі ў зоне запланаванага будаўніцтва пажарнага дэпо ў г. Любані (Мінская вобласць). На працягу палявых сезонаў 2021–2022 гг. паселішча было даследавана на плошчы 21 м². Археалагічная калекцыя налічвае 820 артэфактаў, з якіх 803 артэфакты ўяўляюць сабой вырабы з розных парод каменю (крэмень, кварцыт, кварц). Аналіз асаблівасцей стратыграфіі паказвае адметнасць паселішча сярод мезалітычных старажытнасцей рэгіёна. Бескіслародныя ўмовы залягання паспрыялі захаванню на тэрыторыі паселішча арганічных матэрыялаў (дрэва, костка і г. д.). Сярод выяўленых артэфактаў прадстаўлены асобныя жаўлакі і абломкі без слядоў апрацоўкі (сыравіна), прэнуклеусы, нуклеусы і тэхнічныя формы, звязаныя з прыгатаваннем, эксплуатацыяй і падпраўкай нуклеусаў, прадукты дэбітажу, прылады працы і адыходы ад іх вытворчасці. Выяўленыя матэрыялы маюць шырокае кола адпаведнікаў з помнікамі кудлаеўскай культуры на тэрыторыі Беларусі (Азярное-1, Азярное-2Б, Любань-1, Любань-7 і інш.). На падставе атрыманых радыевугляродных дат час існавання паселішча адносіцца да канца 10-га – пачатку 8-га тыс. да н. э., што адпавядае першай палове прэбарэальнага – канцу другой фазы барэальнага перыяду і храналагічна суадносіцца з раннім мезалітам. Такім чынам, Любань-9 з’яўляецца першым паселішчам кудлаеўскай культуры на тэрыторыі Беларусі, для якога атрымалася вызначыць абсалютны ўзрост.

Біяграфіі аўтараў

Аляксандр Мікалаевіч Вашанаў, Інстытут гісторыі НАН Беларусі, вул. Акадэмічная, 1, 220072, г. Мінск, Беларусь

навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі першабытнага таварыства
Марыя Іванаўна Ткачова, Інстытут гісторыі НАН Беларусі, вул. Акадэмічная, 1, 220072, г. Мінск, Беларусь

навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі першабытнага таварыства

Бібліяграфічныя спасылкі

Артеменко ИИ. Неолитические стоянки и курганы эпохи бронзы близ с. Ходосовичи Гомельской обл. БССР. В: Бадер ОН, редактор. Памятники каменного и бронзового веков Евразии. Москва: [б. и.]; 1964. с. 31–87.
Pyżewicz K, Rozbiegalski P. Sposoby rozpalania ognia w młodszej epoce kaminia na terenie ziem polskich w kontekście badań eksperymentalno-traseologicznych. Swiatowit. 2012;9:259–272.
Вашанаў АМ, Ткачова МІ, Слах Г. Крамянёвая сыравіна цэнтральнай часткі Перадпалесся: радовішчы і выкарыстанне на помніках каменнага веку. У: Трубчык А, рэдактар. ARS LONGA. Навуковыя дасягненні і перспектывы. Тэзісы ІІ канферэнцыі маладых даследчыкаў Інстытута гісторыі НАН Беларусі, прысвечанай 90-годдзю Інстытута гісторыі НАН Беларусі; 4–5 красавіка 2019 г.; Мінск, Беларусь. Мінск: Інстытут гісторыі НАН Беларусі; 2019. с. 13.
Vashanau A, Tkachova M, Slah G, Asheichyk V. A new type of flint raw material from the Southern Belarus: preliminary notes on characterization and distribution. In: Nemergut A, Cheben I, Ruttkayov J, Pyżewicz K, editors. «Fossil directeur»: a phenomenon over time and space. Abstract book of the 16th SKAM Lithic workshop; 2019 October 21–23; Nitra, Slovak Republic. Nitra: [s. n.]; 2019. p. 49–50.
Зализняк ЛЛ. Население Полесья в мезолите. Киев: Наукова думка; 1991. 159 c.
Кудряшов ВЕ, Кривальцевич НН. Озерное-1 – новый памятник кудлаевской культуры эпохи мезолита в Белорусском Полесье. Гістарычна-археалагічны зборнік. 1994;5:87–102.
Ostrauskas T. Kabeliai-2 Stone age site. Archaeologia Baltica. 2002;5:51–82.
Вашанаў АМ. Куль-1– мезалітычная стаянка ў басейне Шчары. Матэрыялы па археалогіі Беларусі. 2017;28:148–160.
Bronk Ramsey C. Bayesian analysis of radiocarbon dates. Radiocarbon. 2009;51(1):337–360. DOI: 10.1017/S0033822200033865.
Reimer PJ, Austin WEN, Bard E, Bayliss A, Blackwell PG, Bronk Ramsey C, et al. The IntCal20 Northern Hemisphere radiocarbon age calibration curve (0–55 cal kBP). Radiocarbon. 2020;62(4):725–757. DOI: 10.1017/RDC.2020.41.
Kozłowski SK. Z problematyki polskiego mezolitu (cz. 2). O podziale chronologicznym. W: Chmielewski W, redaktor. Materiały do prahistorii plejstocenu i wczesnego holocenu Polski. Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk; 1967. s. 46–75.